✨ ANG YAMAN KO AY IKAW, NANAY

Si Elias ay lumaki sa hirap. Mula pagkabata, nakita niya kung paano dumanas ng paghihirap at pang-aabuso ang kanyang ina na si Marta. Ang kanyang ama na si Tasyo ay walang ibang alam gawin kundi maglakwatsa, uminom, magkaroon ng ibang babae, at saktan ang kanyang ina kapag umuuwi ito. D

ahil sa matinding kahirapan, napilitan silang mamalimos sa kalsada, habang si Tasyo naman ay naglaho at iniwan silang dalawa.

 

Sa gitna ng dumi at gutom, isang pangako ang binitiwan ni Elias sa sarili: "Aahon ako, Nanay. Gagawin kong maganda ang buhay mo."

 

Sa tulong ng mga mabubuting tao at sa kanyang matinding pagsisikap, nag-aral siya habang nagtatrabaho bilang tagahakot, tagalinis, at lahat ng uri ng trabaho. Kahit puyat, gutom, at pinagtatawanan ng iba, hindi siya sumuko. Nagtapos siya ng pag-aaral nang may karangalan, naging matagumpay sa negosyo, at nagkaroon ng maraming lupain at ari-arian.

 

Ang kanyang tanging layunin: hanapin ang kanyang ina at buhayin ito nang marangal. Nahanap niya ito, binuo ang masayang pamilya, at nakilala ang isang mabuting babae na kanyang napangasawa. Ngunit biglang bumalik ang kanyang amang si Tasyo — na ngayon ay lumaon na at walang makuha sa kanyang mga babae — upang gulohen ang kanyang buhay at kunin ang kanyang yaman.

 

Sa kabila ng lahat ng masamang ginawa ng ama, nanatiling mabuti at mapagpatawad si Elias. At sa huli, ang kabutihang ito ang nagbigay sa kanya ng tunay na tagumpay at walang hanggang kasiyahan kasama ang kanyang pinakamamahal na ina

 

👤 MGA TAUHAN AT ANG KANILANG ITSURA

 

🌾 ELIAS (Ang batang pulubi na naging mayaman)

 

- Itsura: Matangkad, matipuno, kulay-kalawang ang balat dulot ng init ng araw noong bata pa. May matitigas na kamay at matalim na mata na puno ng pangarap at determinasyon. Dati ay nakasuot ng luma at puno ng butas na damit, pero noong yumaman ay nakabihis na ng maayos at malinis, ngunit hindi nagbago ang kanyang simpleng ugali at kabutihan.

- Kabuuan: Mabait, matiyaga, mapagmahal sa ina, at kahit yumaman ay nanatiling mapagkumbaba at matulungin sa kapwa.

 

💖 MARTA (Ang mapagmahal na ina)

 

- Itsura: Maputi noong bata pa, pero kumulubot at umitim ang balat dahil sa hirap at trabaho. Mahaba at uban na ang buhok, may mga mata na laging puno ng luha at pagmamahal. Payat at mahina ang katawan dahil sa pang-aabuso at gutom, pero malakas ang kanyang loob para sa anak.

- Kabuuan: Mahinahon, mapagparaya, mapagmahal, at matiyaga kahit anong hirap ang dumating.

 

😈 TASYO (Ang amang walang mabuting asal)

 

- Itsura: Magaspang ang mukha, mapanghi ang amoy, laging lasing, at magulo ang buhok. Laging galit, matatalim ang mata, at laging nakakunot ang noo. Nakasuot ng marumi at puno ng mantsang damit. Matipuno pa rin pero dahil sa bisyo ay unti-unting humina at lumaon.

- Kabuuan: Babaero, tamad, marahas, sakim, at walang ibang inisip kundi ang sariling kasiyahan at ginhawa.

 

💍 MARIA (Ang asawa ni Elias)

 

- Itsura: Simpleng babae, mabait, maamo ang mukha, nakangiti palagi. Laging nakabihis ng malinis at simpleng damit.

- Kabuuan: Mabuti, maunawain, at tinanggap nang buong puso si Marta bilang sariling ina.

 

 

 

 

 

✨ KABANATA 1: Ang Buhay sa Kalsada at Ang Pangako

 

Mainit ang sikat ng araw na tumatama sa aming balat habang nakaupo kami sa gilid ng kalsada. Nakatago kami sa ilalim ng isang sira-sirang payong na halos wala nang silbi. Sa tabi ko ay si Nanay Marta, nakayuko, nanginginig, at tila hirap na hirap sa bawat paghinga. Ang kanyang mga kamay ay puno ng kalyo at sugat, ebidensya ng lahat ng hirap na kanyang dinanas mula pa noong una.

 

"Apo, kumain ka na nito," bulong ni Nanay habang inaabot sa akin ang isang pirasong tinapay na halos wala nang laman, nakuha lang namin mula sa mga mababait na dumadaan kanina.

 

Napaluha ako habang tinitignan siya. Payat na payat na siya, ang kanyang mga mata ay lumubog na sa kanyang mukha, at ang kanyang dating makinis at maputing balat ay naging kulay-kalawang na dulot ng araw at ulan.

 

"Nanay, kayo na lang po," sagot ko habang umiiwas ng tingin. "Mas kailangan niyo po 'yan, mahina na po kayo."

 

Umiling siya at marahang hinaplos ang aking pisngi. Ang kanyang haplos ay mainit at puno ng pagmamahal, kahit gaano man siya kapagod. "Huwag kang mag-alala sa akin, anak. Basta ikaw ay malakas at lumaki nang maayos, sapat na sa akin 'yon."

 

Sa bawat sandali, nakikita ko ang mga sugat at pasa sa kanyang mga braso at binti. Ito ang gawa ni Tatay Tasyo. Ang ama kong akala ng iba ay lalaki, pero para sa amin ay higit pa sa hayop ang ginagawa.

 

Noong bata pa ako, maayos pa sana ang aming buhay. May maliit kaming bahay at sapat na makakain. Ngunit noong nagsimulang maglakwatsa at uminom si Tatay, unti-unting nawala ang lahat. Ang aming gamit ay ibinenta niya pambili ng alak at pambababae. Kapag umuuwi siya nang lasing, walang ibang ginagawa kundi sigawan at saktan si Nanay. Kahit anong gawin ni Nanay, kahit anong pagtitiis, laging may dahilan si Tatay para magalit.

 

Hanggang sa dumating ang araw na iniwan niya kami. Dinala niya ang natitira naming pera at umalis kasama ang isa niyang babae, iniwan kaming walang-wala. Dahil dito, napilitan kaming umalis sa aming tahanan at mamalimos sa kalsada para lang mabuhay.

 

"Anak," biglang nagsalita si Nanay, na nagbalik sa akin mula sa aking pag-iisip. "Patawad kung ganito ang naging buhay natin. Patawad kung hindi ko naibigay sa'yo ang magandang buhay na nararapat sa'yo."

 

Hindi ko na napigilan ang aking sarili at niyakap ko siya nang mahigpit. "Huwag niyo po sabihin 'yan, Nanay. Kayo ang pinakamagandang bagay na dumating sa akin. Kayo ang pinakamabuting ina sa buong mundo."

 

Sa sandaling iyon, habang nakayakap sa kanya at habang nakikita ko ang kanyang pagdurusa, isang matibay na pangako ang nabuo sa aking puso at isipan.

 

'Nanay, pangako ko sa'yo... aahon tayo sa hirap. Mag-aaral ako, magsisikap ako, at gagawin ko ang lahat para maging mayaman at maayos ang ating buhay. Hindi magtatagal, ikaw ay mabubuhay nang marangal at masaya. Babawi ako sa lahat ng sakit na naramdaman mo. At sa araw na 'yon, ang pangalang Elias ay hindi na matatawag na pulubi... kundi isang taong nagtagumpay dahil sa'yo.'

 

Tumingala ako sa langit, puno ng determinasyon. Kahit gaano pa kahirap, kahit gaano pa kabigat, hindi ako titigil. Gagawin ko ang lahat para sa kanya — ang aking tanging yaman at ang aking buhay na pangako.

 

 

 

✨ KABANATA 2: Ang Pagsisikap at Ang Pag-aaral

 

Mula noong araw na 'yon, nagbago na ang takbo ng aking buhay. Bawat umaga, bago pa man sumikat ang araw, gumigising na ako. Habang natutulog pa si Nanay sa aming maliit at maruming silungan, naglalakad na ako sa malayo para maghanap ng trabaho.

 

Ginawa ko ang lahat ng uri ng gawain. Naging tagahakot ako ng mga gamit sa palengke, tagalinis ng sapatos sa gilid ng kalsada, taga-buhat ng mga sako sa bodega, at kahit anong trabahong kayang gawin ng aking mga kamay. Mababa man ang bayad, sapat lang para makakain kami at makapagtabi ng kaunti.

 

May mga araw na sobrang init at tila matutunaw na ako sa pagod. May mga araw din na umuulan at basang-basa kami pareho ni Nanay. Maraming beses akong pinagtawanan at kinutya ng ibang tao.

 

"Tingnan mo 'yang batang 'yan, pulubi na nga, nag-aakalang yayaman pa!"

"Wala kang patutunguhan, ganyan na lang kayo habang-buhay!"

 

Marami akong naririnig na ganitong mga salita. Minsan ay nasasaktan ako, minsan ay napapaiyak ako nang palihim, pero laging nasa isip ko ang mukha ni Nanay at ang pangako ko sa kanya. Para sa kanya, kaya kong tiisin ang lahat.

 

Sa tulong ng ilang mababait na kapitbahay at matatandang nakakaalam ng aming kalagayan, nakapagpatala ako sa pampublikong paaralan. Mahirap, dahil wala akong maayos na damit, walang gamit, at laging galing sa pagtatrabaho. Madalas akong mahuli sa klase, madalas akong tulala dahil sa gutom at pagod, pero sa tuwing hawak ko ang aking mga libro, tila nabibigyan ako ng lakas.

 

Ang pag-aaral ang nakikita kong tanging daan para makaahon.

 

Gabi-gabi, kapag natutulog na si Nanay at wala nang ilaw sa paligid, nagbabasa ako sa ilalim ng poste ng ilaw sa kalsada. Kahit nilalamig, kahit kinakagat ng lamok, hindi ako tumitigil. Sinasaulo ko ang bawat salita, inuunawa ko ang bawat leksyon.

 

Nanay naman, kahit siya ay hirap at may sakit, laging nandiyan para sumuporta. Ipinapagdasal niya ako sa tuwing wala ako. Kapag umuuwi ako nang pagod na pagod, laging may nakahandang ngiti at mainit na yakap.

 

"Anak, huwag mong pilitin ang sarili mo," sabi niya minsan habang pinupunasan ang pawis sa aking noo. "Ang mahalaga ay ligtas ka at malakas."

 

Ngunit alam ko, alam ko sa kanyang puso na masaya siya at puno ng pag-asa dahil sa aking ginagawa. Nakikita niyang nagsisikap ako para sa aming dalawa.

 

Lumipas ang mga taon. Ang dating batang pulubi na puno ng dumi at gutom, ay unti-unting nagbago. Naging kilala ako sa paaralan bilang pinakamahusay at pinakamasipag na mag-aaral. Kahit wala akong yaman, naging mayaman naman ako sa talino at sipag. Dumating ang araw ng pagtatapos — ang araw na matagal ko nang hinihintay.

 

Nakasuot ako ng toga, hawak ang aking sertipiko, at nakatayo sa entablado habang tinatawag ang pangalan ko bilang isa sa mga pinakamahusay na nagtapos. Sa gitna ng palakpakan, hinanap ng mata ko si Nanay. Nandoon siya, nakaupo sa isang sulok, umiiyak sa tuwa habang nakatingin sa akin.

 

Lumapit ako sa kanya at niyakap nang mahigpit, sabay ibinigay ang sertipiko.

 

"Nanay... tapos na po. Nagtapos na po ako. Simula ngayon, magbabago na ang lahat."

 

Ang kanyang mga luha ay tumulo nang mas malakas. "Alam ko, anak... alam ko na magtatagumpay ka. Ipinagmamalaki kita, higit pa sa buhay ko."

 

Sa sandaling iyon, naramdaman ko na ang unang hakbang patungo sa pangarap ko. Hindi pa kami mayaman, pero alam ko... malapit na.

 

 

 

✨ KABANATA 3: Ang Pag-ahon at Ang Paglago

 

Matapos ang pagtatapos, hindi ako nag-aksaya ng panahon. Agad akong naghanap ng trabaho. Dahil sa aking sipag at talino, agad akong natanggap bilang isang simpleng kawani sa isang kumpanya. Mababa pa ang pasahod, pero sapat na ito para makapagsimula kami.

 

Sa trabaho, ipinakita ko kung ano ang kaya kong gawin. Masipag ako, tapat, at laging handang tumulong. Hindi ako umuwi nang maaga, laging ako ang nauuna sa lahat ng gawain. Dahil dito, nakita ng aking mga amo ang aking halaga. Mula sa pagiging simpleng kawani, unti-unting tumaas ang aking posisyon.

 

Habang nagtatrabaho, nag-iipon ako. Bawat sentimong kinikita ko, hinahati ko — para sa pagkain namin, para sa gamot ni Nanay, at para sa ipon. Kahit minsan ay wala akong ibinibili para sa sarili ko, kahit lumang damit pa rin ang suot ko, ayos lang sa akin. Ang mahalaga ay lumalaki ang aming ipon at gumaganda ang kalusugan ni Nanay.

 

Pagkalipas ng ilang taon, nakaipon na ako ng sapat na puhunan para sa sarili kong negosyo. Gamit ang lahat ng natutunan ko at ang aking karanasan sa hirap, nagtayo ako ng maliit na tindahan ng mga kagamitan sa pagsasaka. Alam ko ang hirap ng mga magsasaka, kaya sigurado akong matutulungan ko sila at kikita rin ako.

 

Dahil sa aking kabutihan at tapat na serbisyo, lalong lumago at lumawak ang aking negosyo. Ang maliit na tindahan ay naging kumpanya, at ang kumpanya ay lumawak pa sa ibang bayan. Binili ko rin ang malalawak na lupain at pinagtaniman ng mga palay at prutas. Ang dating pulubi, ngayon ay isa nang respetadong negosyante at may-ari ng lupa.

 

Binigyan ko ng trabaho ang marami, lalo na ang mga mahihirap at mga batang katulad ko noon. Sinasabi ko sa kanila: "Huwag kayong mawawalan ng pag-asa. Kung kaya kong umahon, kaya niyo rin. Ang kailangan lang ay sipag, tiyaga, at pananalig sa Diyos."

 

Nakabili na rin ako ng maayos at malaking bahay, puno ng ginhawa at ligtas para kay Nanay. Bumili ako ng lahat ng kailangan niya — masustansyang pagkain, gamot, magagandang damit, at lahat ng bagay na hindi niya naranasan noon.

 

Sa bawat gabi, habang magkatabi kaming natutulog, laging sinasabi ni Nanay: "Salamat, anak. Salamat at binigyan mo ako ng magandang buhay. Sobra-sobra pa ito sa inaasahan ko."

 

Pero para sa akin, wala pa itong sapat. Ang tunay na yaman ko ay ang makita siyang masaya at payapa.

 

Sa aking pagtatagumpay, nakilala ko rin si Maria — isang babaeng mabait, mapagmahal, at simple. Mahal niya ako hindi dahil sa aking yaman, kundi dahil sa aking pagkatao. Tinanggap niya nang buong puso si Nanay bilang kanyang sariling ina, at mahal na mahal naman siya nito.

 

Parang perpekto na ang lahat. Ang hirap ay naiwan na sa nakaraan. Ang pangako ko ay natupad na. Pero hindi ko inaasahang darating ang panahon na muling babalik ang nakaraan... ang nakaraang akala ko ay tuluyan nang nawala.

 

 

 

✨ KABANATA 4: Ang Pagbabalik ng Nakaraan

 

Isang hapon, habang nasa opisina ako at nagbabasa ng mga dokumento, pumasok ang aking tauhan na tila nagtataka at nag-aalala.

 

"Ginoong Elias, may nasa labas po. Naghahanap daw po sa inyo, sinasabi niyang... siya po ang inyong ama."

 

Natigilan ako. Nanlamig ang aking buong katawan. Tatay Tasyo. Ang pangalang matagal ko nang pilit na nililimot, ang taong nagdulot ng lahat ng paghihirap namin ni Nanay.

 

Nang lumabas ako, nakita ko siya. Ibang-iba na siya kumpara noong huli ko siyang makita. Matanda na siya, kulubot na ang mukha, uban na ang buhok, at marumi at gula-gula ang kanyang suot. Ang dating matipunong lalaki na puno ng kayabangan, ay ngayon ay mukhang pulubi na rin, lumaon, at walang-wala.

 

Pagkakita niya sa akin, biglang lumiwanag ang kanyang mukha at lumapit nang mabilis, tila gutom na gutom.

 

"Elias! Anak ko! Salamat naman at nakita rin kita! Ang sabi-sabi ay yumaman ka na, isa ka nang dakilang tao!"

 

Tinitigan ko siya nang maigi. Walang galit sa puso ko, pero wala ring pagmamahal. Ang tanging naramdaman ko ay awa at lungkot. Naalala ko lahat — ang mga sampal, ang mga sumbat, ang mga gabing umiiyak si Nanay dahil sa kanya, at ang pag-iwan niya sa amin na parang basura.

 

"Bakit kayo nandito?" tanong ko nang mahinahon at seryoso.

 

Umupo siya kahit hindi naman inanyayahan at humingi agad ng tubig. "Aba, anak naman! Tatay mo ako, hindi ba? Matagal na tayong hindi nagkikita, namimiss na kita! Bukod pa dyan... alam mo naman siguro, matanda na ako, mahina na. Wala akong kasama, wala akong makain. Nabalitaan kong napakayaman mo na ngayon, marami kang lupain at negosyo. Syempre naman, bilang ama mo... karapatan ko ring makinabang, hindi ba?"

 

Napabuntong-hininga ako. Ganoon pa rin siya. Walang nagbago. Kahit matanda na, ang tanging inaalala pa rin ay ang sarili niyang kapakinabangan.

 

"Alam niyo po ba kung ano ang pinagdaanan namin ni Nanay noong umalis kayo?" tanong ko nang diretso. "Namalimos kami, nagutom, nagkasakit. Habang kayo ay nagsasaya kasama ang ibang babae, kami ay halos mamatay sa hirap at gutom. Ni minsan, hindi kayo nagpakita. Ni minsan, hindi kayo nagtanong kung buhay pa kami."

 

Hindi man lang siya namula sa hiya. Sa halip ay tumaas pa ang kanyang boses.

 

"Anak, nakaraan na 'yan! Huwag ka nang magtanim ng sama ng loob! Ama pa rin at ama ko ang tatay mo! Kung wala ako, wala ka sa mundong ito! Kaya tungkulin mong alagaan ako at ibigay ang kailangan ko! O kung ayaw mo... magkakagulo tayo! Sasabihin ko sa lahat na masama kang anak, na tinatalikuran mo ang sarili mong ama habang ikaw ay nagpapakasasa!"

 

Alam ko, kaya niyang gawin 'yan. Alam kong gagamitin niya ang pangalan ko at ang aming ugnayan para guluhin ang aking pangalan at ang aking negosyo.

 

Pero hindi ako natakot. Alam ko kung sino ako at alam ng mga tao kung ano ang aking pinagmulan at ugali.

 

"Pumunta kayo dito para sa pera, hindi ba?" sabi ko. "Sige, bibigyan ko kayo. Hindi dahil tungkulin ko, kundi dahil mabuti kaming mga tao ni Nanay. At dahil ayaw kong may gulo. Pero tandaan niyo po... hindi ko kayo tinatanggap bilang ama. Binibigyan ko lang kayo ng tulong bilang kapwa tao."

 

Binigyan ko siya ng sapat na halaga para mabuhay siya nang maayos at umalis. Akala ko ay matatapos na doon ang lahat. Akala ko ay masisiyahan na siya. Pero mali ako. Ang pagdating niya ay simula pa lamang ng mas malaking gulo na susubok sa aking kabutihan at pagmamahal sa ina.

 

 

 

✨ KABANATA 5: Ang Kaguluhan at Ang Pagsubok

 

Akala ko ay matatapos na ang gulo noong binigyan ko siya ng pera at ipinauwi. Ngunit lalong lumala ang sitwasyon. Bawat linggo, bumabalik si Tatay Tasyo. Laging humihingi, laging nagpaparinig, at laging nagbabanta.

 

Hindi lang pera ang gusto niya ngayon. Gusto niyang ibigay ko sa kanya ang pamamahala ng ilan kong lupain. Gusto niyang ilagay ang pangalan niya sa mga ari-arian ko. Sinasabi niya na dahil siya ang ama, lahat ng meron ako ay dapat sa kanya rin.

 

Kapag hindi ko ibinibigay ang gusto niya, gumagawa siya ng eskandalo. Dumadayo siya sa aking mga negosyo, sumisigaw sa harap ng mga tao, at sinasabing masama akong anak, walang utang na loob, at tinatalikuran ko ang sarili kong magulang.

 

Dumating pa siya sa aming bahay, at doon niya muling nakita si Nanay Marta.

 

Nang magkita sila, muling bumalik ang takot sa mga mata ni Nanay. Kahit matanda na siya, kahit matagal na panahon na ang lumipas, ang alaala ng mga sumbat at pananakit ni Tatay ay nandoon pa rin.

 

"Marta! Buhay ka pa pala!" bungad ni Tatay nang may ngisi. "Tingnan mo tayo, ah! Ikaw ay mayaman na rin dahil sa anak mo. Dapat nga ay pasalamatan mo ako, kung hindi dahil sa akin, wala kayo sa ganitong kalagayan!"

 

"Umalis ka dito, Tasyo," mahinahong sabi ni Nanay, nanginginig pa rin ang kanyang boses. "Wala ka nang pakialam sa amin noon, wala ka na ring pakialam ngayon. Umalis ka at huwag mo kaming guluhin."

 

"Ha! Huwag kang magmalinis! Tandaan niyo, kung hindi niyo ibibigay ang gusto ko, guguluhin ko ang buhay niyo hanggang sa huli! Ikalalat ko sa buong bayan kung sino kayo! Sasabihin kong ninakaw niyo ang yaman ko! Makikita natin kung sino ang paniniwalaan ng mga tao!"

 

Labis na nasaktan si Nanay. Ilang gabi siyang umiiyak, natatakot na baka maulit ang nakaraan. Ako naman, labis ang aking galit at pagod. Marami ang nagsasabi sa akin: "Elias, ipakulong mo na 'yan! Ipalayo mo na 'yan! Wala siyang karapatang pumasok sa buhay niyo!"

 

Ngunit tuwing nakikita ko si Nanay, naaalala ko ang mga turo niya. Ang maging mabuti, ang magpatawad, at ang gumawa ng tama kahit sa mga taong mali sa atin.

 

Isang araw, habang naglalakad si Tatay nang lasing at may dalang mga kasama, nakagawa siya ng malaking kasalanan. kanyang sarili. Dahil sa kagustuhan niyang makuha ang lupang malapit sa ilog na pag-aari ko, nakipagkasundo siya sa mga masasamang tao at sinubukang manloko ng mga mamimili gamit ang pangalan ko.

 

Nalaman ito ng mga awtoridad at akala nila ay kasabwat ako. Dumating sa puntong halos masira ang pangalan ko at ang aking negosyo. Marami ang nagduda, marami ang nagtanong kung totoo ba ang mga paratang ng aking ama.

 

Doon dumating ang pinakamatinding pagsubok. Ang lahat ng pinaghirapan ko mula pagkabata, ang lahat ng hirap at sakripisyo, ay tila nasa bingit ng pagkawala dahil sa kasakiman ng isang taong dapat sana ay nagmamahal sa akin.

 

Pero sa kabila ng lahat, hindi ako nagbalik ng masama. Sa halip na ipagtabuyan siya at ipakulong, pinili kong harapin siya at ipakita sa kanya kung sino talaga kami.

 

 

 

✨ KABANATA 6: Ang Kabutihang Walang Kapantay

 

Hinarap ko si Tatay Tasyo habang siya ay nakakulong na dahil sa kanyang ginawang panloloko at pananakit sa iba. Ang akala ng lahat ay sisisihin ko siya, parurusahan, at ibabalik ko sa kanya ang lahat ng sakit na ginawa niya sa amin.

 

Pero hindi.

 

Pumasok ako sa kanyang silid at nakita ko siyang nakayuko, puno ng hiya at takot. Noong una ay akala niya ay nandito ako para pagalitan siya o sumbatan.

 

"Bakit ka pa nandito?" tanong niya nang matamlay. "Dapat ay masaya ka na. Dapat ay hinayaan mo na lang akong mabulok dito. Ginulo ko ang buhay niyo, sinira ko ang pangalan mo..."

 

Lumapit ako at umupo sa tapat niya.

 

"Tatay... ginawa niyo po ang lahat ng masama sa amin. Iniwan niyo kami, pinabayaan, sinaktan, at ngayon ay sinubukan niyo pang sirain